Wang Xiaojie mất ngủ nhiều đêm liền. Như nhiều lao động xuất khẩu khác, anh đang lo mất công việc ở một nơi cách nhà đến 9.000 km.
Wang là một trong số 700.000 người Trung Quốc đang tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài. Dù từng có ba năm kinh nghiệm làm việc ở Nhật, trong tình hình suy thoái như hiện tại, Wang biết rằng công việc mới của anh tại Algeria không mấy chắc chắn. Và tương lai của gia đình anh cũng vậy.
"Tôi sinh ra và lớn lên ở nông thôn, là tầng lớp lao động. Tôi muốn kiếm tiền cho con gái tôi có cuộc sống tốt hơn và có những thứ mà tôi không có được", người đàn ông 38 tuổi này tâm sự.
Anh sẽ đến Bắc Phi làm việc cho một nhà thầu Trung Quốc trong hai năm vào cuối năm nay. Suy thoái kinh tế khiến anh thấp thỏm và lo lắng, sợ rằng cơ hội kiếm tiền ở nước ngoài vụt mất.
Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, 714.800 lao động nước này được tuyển đi lao động nước ngoài tính đến cuối tháng ba, thấp hơn so với cùng kỳ năm ngoái gần 30.000 người.
Tuy nhiên, các chuyên gia tin rằng việc thị trường lao động bị co lại chỉ là tạm thời. "Thị trường xuất khẩu lao động của Trung Quốc thu hẹp lại trong mấy tháng gần đây vì khủng hoảng kinh tế nhưng chỉ là tạm thời. Số công nhân Trung Quốc ở nước ngoài sẽ vượt quá một triệu người trong vài năm tới", Lu Jinyong, giáo sư đại học Kinh tế và Kinh doanh Quốc tế nhận định.
Roger Plant, giám đốc một chương trình đặc biệt của Tổ chức lao động Quốc tế (ILO), cho biêt có tới 70% lực lượng lao động nhập cư liên quốc gia tập trung ở châu Á, theo số liệu mới nhất của tổ chức này, đưa ra năm 2006.
"Chúng tôi ước tính ở châu Á, Nhật Bản thu hút 30% nhân công Trung Quốc, Hàn Quốc chiếm 18% và Singapore 14%", Plant nói. "Nhân công Trung Quốc có mặt ở mọi nơi - Mỹ, Canada, Israel, nhưng số lượng lớn nhất vẫn là ở ba nước châu Á nói trên".
Cui Guolian là một trong số những người đến Nhật tìm cơ hội đổi đời năm 2003. Anh làm việc dựng giàn giáo tại Kobe cho một công ty xây dựng ba năm liền. "Nhiều người làng tôi ra nước ngoài kiếm việc bởi ở quê không có mấy cơ hội kiếm tiền", Cui cho hay.
Chú của anh từng đi Libya hồi những năm 1990 và mang về gần 6.000 USD sau hai năm. "Tôi biết là có thể kiếm được nhiều tiền hơn ở quê dù làm công việc giống nhau. Đi làm thế này còn học được kinh nghiệm quản lý cao cấp của Nhật nữa", Cui nói.
Người đàn ông 36 tuổi này phải trả 730 USD cho công ty môi giới và gần 1.500 USD đặt cọc. Anh được tham gia một khóa học ba tháng về chuyên môn, tiếng Nhật, luật và văn hóa trước khi sang Nhật.
Một ngày làm việc bình thường của Cui bắt đầu lúc 8h sáng và kết thúc lúc 6h tối với một tiếng nghỉ ăn trưa. Mỗi ngày anh kiếm được 100 USD, gấp 10 lần ở quê nhà. "Năm đầu tiên tôi nhớ nhà lắm nhưng sau đó thì ổn cả. Tôi luôn tâm niệm rằng mình sang đây để kiếm tiền", anh tâm sự.
Cùng các lao động khác, Cui sống trong khu căn hộ có sàn gỗ, điều hòa nhiệt độ, tủ lạnh, phòng tắm. Điện nước được công ty chi trả. Tháng 6/2006, anh trở về nhà với 44.000 USD trong túi. Anh mua đất và xây một ngôi nhà ba tầng. "Tôi luôn mơ ước xây được nhà và nếu không ra nước ngoài, tôi sẽ không thể biến ước mơ thành hiện thực dù làm việc cật lực cả chục năm", Cui nói.
Câu chuyện của Cui trở thành động lực cho nhiều người bà con họ hàng của anh ra nước ngoài làm việc. Nhưng không phải ai cũng may mắn như thế. Nhiều lao động Trung Quốc đang mắc kẹt tại Rumania trong khi hàng trăm người đến Ukraina hồi tháng 3 năm ngoái không có việc vì công ty tuyển dụng họ bị ảnh hưởng nặng nề từ suy thoái.
Han Yong là một trong số đó. Anh phải trả 14.500 USD trước khi đi. "Đó là khoản tiền cả đời làm lụng ở nông thôn và chúng tôi đều phải vay nợ để lo khoản phí này. Nếu không mang được tiền về hay đòi lại được lệ phí, gia đình chúng tôi sẽ tan vỡ mất", anh nói.
Chính quyền Trung Quốc ở các địa phương đã giúp một tay cho những người muốn ra nước ngoài lao động. Kể từ năm 2007, những lao động có tay nghề người Sơn Đông được nhận khoản tín dụng hai năm để trang trải chi phí ban đầu. Ở Trùng Khánh, chính quyền thành phố cho người muốn ra nước ngoài làm công nhân vay tiền. "Chính phủ khuyến khích người Trung Quốc ra nước ngoài làm việc", Lu Jinyong, giáo sư đại học Ngoại thương và kinh doanh quốc tế Trung Quốc, nhận xét. Ông này từng có 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực xuất khẩu lao động.
Trở lại với Wang, người từng kiếm được 40.000 USD sau hai năm tu nghiệp sinh ở Nhật, nói: "Tôi biết tôi có thể được 20.000 USD trong hai năm làm ở Algeria".
Khi ở Nhật về, Wang đã mua ngay một căn hộ rộng 140 mét vuông và đưa cả gia đình đến ở. "Tôi đã hỏi bạn bè rồi, tôi biết sẽ kiếm được bao nhiêu. Tôi hy vọng khi trở về từ Algeria, tôi sẽ để được vài trăm nghìn (nhân dân tệ) trong ngân hàng, phòng khi khó khăn".
